+ A - تاریخ ۲۹ مهر ۱۳۹۴ - ۱۱:۴۸ کد مطلب: 134257
نسخه مناسب چاپچاپ ارسال به دوست
مازیار آقازاده
ایران و کانادا شاید شروعی دیگر
ایران و کانادا شاید شروعی دیگر

روزهای نخست پاییز سه سال پیش بود که اندک دیپلمات‌های حاضر در سفارت کانادا در تهران چمدان‌های خود را بستند و به دستور وزیر امور خارجه دولت محافظه‌کار کانادا خاک ایران را ترک کردند. سفارت کانادا در تهران در سه سال گذشته تعطیل و روابط سیاسی دو کشور قطع شده است. با پیروزی غیرمنتظره حزب لیبرال کانادا در انتخابات سراسری دوشنبه کانادا و شکست دولت محافظه‌کار استفان هارپر، نخست‌وزیر کانادا سوالی که برای ناظران ایرانی تحولات سیاسی اخیر کانادا بیش از همه جلب توجه می‌کند، آینده روابط سیاسی تهران – اوتاوا با توجه ‌به به‌قدرت رسیدن دولت جدید لیبرال در کاناداست؛ چه آنکه حزب لیبرال کانادا در مبارزات انتخاباتی وعده تغییر در سیاست خارجی دولت محافظه‌کار را داده و این وعده به گمان ناظران ایرانی احتمال از سر‌گیری مجدد روابط سیاسی اوتاوا- تهران را بیشتر کرده است.

 سفارت کانادا در تهران از سال 1339 و دو سال پس از برقراری رابطه رسمی سیاسی بین دو کشور راه‌اندازی شد و طی بیش از نیم‌قرن گذشته با فرازوفرودهایی در روابط دو کشور مواجه بوده است، اما هیچ‌گاه رابطه تهران و اوتاوا بر اساس یک رابطه مستقل بنا نهاده نشده است. دو سال پس از وقوع انقلاب اسلامی در ایران سفارت کانادا در تهران تعطیل شد و دو کشور تا 10 سال پس از آن رابطه سیاسی نداشتند. در سال 1369 و پس از جنگ عراق علیه ایران و روی کار آمدن دولتی جدید در ایران، کانادایی‌ها در سال 1369 رابطه خود با ایران را از سر گرفتند ولی تا سال 1374 این رابطه به حد سفیر ارتقا نیافته بود. از سال 1374 برای نخستین بار پس از 15 سال دولت اوتاوا اقدام به تعیین سفیر در تهران کرد و این گونه روابط دو کشور به حالت عادی بازگشت و این روابط تا سه سال پیش و با تصمیم ناگهانی دولت استفان هارپر به قطع رابطه سیاسی با ایران و تعطیلی سفارت‌خانه‌ها ادامه یافت. واقعیت این است که رابطه ایران و کانادا طی بیش از نیم قرن گذشته هیچ‌گاه رابطه‌ای به معنای واقعی کلمه «مستقل» نبوده است. به عبارت دیگر دولت کانادا به دلیل قرابت‌های فرهنگی، ساختاری و تمدنی و الگویی که در سیاست خارجی خود پیروی می‌کند با بریتانیا و ایالات متحده آمریکا در یک مسیر حرکت می‌کند. این پیوستگی «آنگلوساکسونی» جا برای مانور جداگانه برای دولت اوتاوا باقی نمی‌گذارد و طی بیش از نیم‌قرن سابقه روابط دیپلماتیک بین تهران و اوتاوا – که حدود 15 سال آن با قطع رابطه همراه بوده – آنچه بیش از هر چیز روابط ایران و کانادا را تحت تاثیر قرار داده شاخص‌هایی بوده که از نحوه رابطه ایران با آمریکا و بریتانیا تعیین شده است و نکته مهم در قطع ارتباط سه سال پیش دولت محافظه‌کار کانادا با ایران نیز در همین بود که دولت محافظه‌کار اوتاوا به‌بهانه برنامه هسته‌ای ایران و خطراتی که مدعی بود از این ناحیه و دیگر سیاست‌های ایران متوجه صلح و امنیت بین‌المللی می‌شود، اقدام به قطع رابطه با ایران کرد؛ با این تفاوت که در همان زمانی که هارپر کرکره رابطه سیاسی با ایران را پایین کشید، دولت باراک اوباما در آمریکا مشغول پی‌ریزی یک دیپلماسی پنهان به‌منظور گفت‌وگو با ایران بر سر برنامه هسته‌ای بود و این روزها نتیجه این دیپلماسی در حال آشکار شدن است. نظر غالب ناظران بین‌المللی از اقدام سه سال پیش دولت کانادا این بود که این رفتار به هیچ عنوان هوشمندانه نبود و نشان از عدم درک درست سیاستمداران محافظه‌کار کانادا از روندهای بین‌المللی است و بیش از آنکه در قالب سیاست واقعی (REAL POLITIC) قابل تجزیه و تحلیل باشد بیشتر در قالب سیاستی ایده‌آلی، احساسی و شعاری و تحت تاثیر لابی‌های متنفذ (به‌ویژه لابی رژیم اسرائیل) بوده است. روی کار آمدن دولت جدید کانادا اما می‌تواند شاخص «عملگرایی» و دوری از فضای ایده‌آلی و رمانتیسم را برای سیاست خارجی این کشور به همراه آورد. دولت آتی کانادا و شخص جاستین ترودو، رهبر حزب لیبرال همان‌گونه که در مبارزات انتخاباتی وعده آن را داده، ممکن است به دنبال الگویی عملگرایانه‌تر در سیاست خارجی برود؛ الگویی که بیش از آنکه به جمهوری‌خواهان آمریکا و راستگرایان اسرائیل نزدیک باشد، به سیاست « تغییر» – شعار انتخابات 2008 آمریکا - و الگوی لیبرالی باراک اوباما در عرصه سیاست خارجی آمریکا نزدیک باشد. در این قالب عادی‌سازی دوباره روابط ایران و کانادا دور از ذهن نیست، اما نباید فراموش کرد که دولت کانادا به دلیل ویژگی‌های خاص ساختاری و فرهنگی دنباله‌ای از دولت بریتانیا و تحت سایه دولت آمریکا تعریف می‌شود و در زمینه سیاست خارجی دنباله‌روترین کشور محور انگلوساکسون در دو سوی اقیانوس اطلس (بریتانیا و آمریکای شمالی) است و هم از این رو انتظار ایجاد رابطه‌ای مستقل با دولت کانادا بدون در نظر داشتن شرایط حاکم بر فضای رابطه بین ایران با آمریکا و بریتانیا بسیار دور از ذهن است.

نظر ها
افزودن جدید
نوشتن نظر
نام:
ایمیل:
 
عنوان:
 
کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.
 
  • آخرین خبرها
  • پربیننده‌ها
0.2437