+ A - تاریخ ۶ اردیبهشت ۱۳۹۵ - ۱۰:۲۶ کد مطلب: 148773
نسخه مناسب چاپچاپ ارسال به دوست
نویسنده : علی دادپی استاد دانشگاه
هدفمندی در هدفمندی یارانه‌ها
هدفمندی در هدفمندی یارانه‌ها

هدفمند‌کردن هدفمندی یارانه‌ها کاری است که مدت‌ها در هیاهوی سیاست‌زدگی اقتصاد ایران فراموش شده بود. اجرا و پیگیری آن در این روزها نشان از تدبیر اقتصادی و درک واقعیت‌های اقتصادی و قوانین حاکم بر آن دارد. یکی از نکاتی که در سیاستگذاری اقتصادی در کشورهای در حال توسعه فراموش می‌شود سنجش کارایی و تاثیرات یک سیاست است. نتیجه و اثر یک سیاست اقتصادی تابع شرایط و قوانین اقتصادی است و نه باورهای عامیانه. اینجاست که باید بین پیامدهای کلان یک اقتصاد و برداشت‌های خرد از آن تفاوت قائل شد. مساله ساده است، اگر امروز یک نفر مبلغی پول نقد در خیابان پیدا کند...قیمت‌ها تغییری نمی‌کنند ولی اگر همه اعضای جامعه مبلغی پول نقد پیدا کنند آنگاه قیمت‌ها تغییر خواهند کرد و افزایش تورم از ارزش دارایی‌های همه خواهد کاست. در کنار آنکه این پول نقد، سرانه آستانه دستمزد برای اشتغال را تغییر خواهد داد و بر بازار کار اثر خواهد گذاشت.
یکی از سیاست‌هایی که در سال‌های اخیر بدون توجه به پیامدهای اجرایش در ابعاد خرد و کلان به اجرا درآمده است، هدفمندی یارانه‌ها بوده است. شکی نیست که پرداخت یارانه نقدی، گام بلندی در حذف یارانه‌های انرژی و پنهانی در اقتصاد کشور بوده است. اما مانند هر سیاست دیگری این اقدام در صورتی نتایج مثبت به دنبال می‌داشت که پیش‌شرط‌های لازم اقتصادی وجود می‌داشتند و در اجرای آن انضباط پولی و مالی لازم رعایت می‌شد. چاپ اسکناس برای پرداخت هزینه‌های مالی دولت با افزایش تورم و کاهش شدید ارزش پول نه‌تنها کمکی به مصرف‌کننده نمی‌کند بلکه به قدرت خرید او و ثبات اقتصادی کشور لطمه‌های شدیدی وارد می‌کند.
در سال‌های گذشته بسیاری از مدیران و مسئولان وقت، سوءمدیریت‌ها را پشت پرده تحریم‌ها پنهان کردند و کوشیدند قوانین اقتصاد را انکار کنند. آنان به هر قیمتی سیاست‌هایی را پیش بردند که باور داشتند با جلب رضایت توده‌های مردم آنان را پیروز انتخابات مختلف می‌کند. انکار سختی‌ها را می‌شود به حساب شجاعت گذاشت ولی انکار قوانین از روی جاه‌طلبی سیاسی را می‌شود فقط به حساب بی‌مسئولیتی نوشت. هدفمندی یارانه‌ها برنامه‌ای است که از بدو اجرایش در آن از توازن اهداف و هزینه‌ها خبری نبوده است. در نتیجه به جای بازتوزیع منافع و ایجاد رفاه در جامعه به تورم دامن زد.
هدفمند کردن برنامه هدفمندی یارانه‌ها تجدید نظر در اهداف واقعی این برنامه نیست، بلکه یادآوردن دلایل و پیش‌فرض‌هایی‌ است که تدوین و اجرای چنین برنامه‌ای را ضروری کرد. هدفمندی یارانه‌ها باید هدفمند و در چارچوب قوانین و پیش‌فرض‌های اقتصادی و به دور از ملاحظات عوام‌گرایانه به اجرا گذاشته شود. از سوی دیگر پس از گذشت شش سال از اجرای این برنامه اکنون زمان پژوهش و تحلیل پیامدها و تاثیرات آن فرارسیده است. پرسش‌های فراوانی را می‌توان درباره اجرای هدفمندی یارانه‌ها پرسید و از طریق مطالعات میدانی و علمی پاسخ داد. آیا اجرای این برنامه از میل به مشارکت در بازار کار در مناطق روستایی کاسته است؟ آیا اجرای این برنامه باعث تغییر نرخ بازدهی سرمایه‌گذاری در پروژه‌های بنگاه‌های کوچک شده است؟ اثر این برنامه بر اشتغال‌زایی و نرخ بیکاری را چطور می‌توان سنجید و کمی کرد؟
اجرای هدفمندی یارانه‌ها به‌منظور پرداخت ماهیانه‌ای به نیت جلب آرای توده‌های مردم شاید برای سیاستمدارانی بی‌بهره از مدیریت و دانش اقتصادی جذاب باشد ولی هرگز برای اقتصاد کشور مفید نیست. حذف دهک‌های بالای درآمدی، در بازگرداندن هدفمندی یارانه‌ها به مسیری هدفمند و موثر اقدام مناسبی است. برای اجرای این اصلاح بانک‌های اطلاعاتی مناسبی مطابق استانداردهای روز گردآوری و ساخته شده و برای اولین بار در فرآیند سیاستگذاری در کشور اهمیت آمار و داده‌های خرد و در سطح فردی لحاظ شده است. برای اولین بار چنین آماری گردآوری شده است و مورد استفاده و بهره‌وری قرار می‌گیرد. در بحث‌هایی که درباره حذف دهک‌های درآمدی بالا در جریان است نباید فراموش کرد که زیرساخت‌های گردآوری اطلاعات در کشور، شش سال پس از اجرای این برنامه به بهره‌برداری رسیده‌اند و برای اولین بار می‌توان با سنجش پیامدها درباره سیاستی ابراز نظر کرد.

نظر ها
افزودن جدید
نوشتن نظر
نام:
ایمیل:
 
عنوان:
 
کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.
 
  • آخرین خبرها
  • پربیننده‌ها
صندلی جاکفشی ایکیا ایران
0.268