+ A - تاریخ ۳۰ خرداد ۱۳۹۵ - ۲۲:۵۹ کد مطلب: 152088
نسخه مناسب چاپچاپ ارسال به دوست
معرفی و بررسی جلد سوم اسلام ایرانی
خاصان عشق
خاصان  عشق

فرهیختگان آنلاین: مجلد چهار جلدی اسلام ایرانی مشهورترین اثر هانری کربن، فیلسوف فرانسوی است که در ایران نامدار‌تر از سرزمین مادری خودش است. پس از ترجمه جلد اول و دوم که هر کدام محتوای یک دفتر بودند، اینک ترجمه جلد سوم اسلام ایرانی نیز به قلم انشاالله رحمتی منتشر شده است.

 در این جلد دو دفتر با عناوین «خاصان عشق» و «تصوف و تشیع» وجود دارد که به ترتیب دفاتر سوم و چهارم این مجلد چهارگانه را تشکیل می‌دهند. جلد چهارم این مجلد نیز حاوی دفترهای پنجم (مکتب اصفهان)، ششم (مکتب شیخیه) و هفتم (امام دوازدهم و فتوت روحانی) است. دو دفتر نخست مجلد اسلام ایرانی که در زهدان جلدهای اول و دوم قرار گرفته‌اند، وجوه اساسی عرفان اسلامی به توصیف و کیفیتی را که در روحیه اسلام ایرانی بازتابش پیدا کرده است، توضیح داده‌اند. دفتر سوم به بررسی و تبیین تصوف ایرانی با محوریت روزبهان بقلی‌شیرازی اختصاص دارد.
 
هانری کربن در چکیده دفتر سوم با اشاره به نگارش خاطرات معنوی بقلی‌شیرازی در رساله کشف‌الاسرار می‌نویسد: «این اثر سند گرانسنگی در مجموع منابع عرفانی همه دوران‌ها است.» کربن می‌افزاید: «در این اثر خاطره مکاشفات و رویاهای وی از 15 سالگی به بعد آمده است. در آنجا می‌بینیم که روزبهان از همان دوران کودکی قابلیت عاطفی و استعداد شهودی استثنایی داشته است. مکاشفه فرشتگان و موجودات زیباروی، مناظر گل‌ها، سپیده‌دمان گلگون و... . همه کتاب‌های روزبهان به زبانی کاملا شخصی نوشته شده‌اند و سرشار از تغزل شعف‌آمیز است که خواندنشان همیشه آسان نیست. اما این خاطرات شخصی، می‌تواند مبنایی تجربی برای ترسیم مراحل و امتحان‌هایی باشد که به موجب آنها، دیالکتیک عشق، از مسیر تجلیات حق، به توحید باطنی و حقیقی می‌رسد.»
 
دفتر چهارم با عنوان «تصوف و تشیع» یکی از کانونی‌ترین مباحث هانری کربن در مجلد اسلام ایرانی است که ناظر به فلسفه شیعی و حکمت نبوی تصنیف شده است. شایان توجه است که در این دفتر و در ادامه دفتر اول روابط میان تشیع و تصوف مورد بررسی قرار می‌گیرد. آثار چهار نویسنده بزرگ در فصول چهارگانه این دفتر مورد بررسی قرار گرفته است. هانری کربن با اشاره به ویژگی‌های فصل اول دفتر چهارم در مورد بخش پایانی این فصل می‌نویسد: «سید‌حیدر همانند بسیاری از هم‌قطاران خویش، استعداد مخصوصی برای مکاشفات در عالم مثال دارد و این استعداد با تمایل وی به ترسیم نمودار همراه شده است. در نمودار مربوط به مکاشفه‌اش در آسمان شبانگاهی بغداد، ساختار ملکوت چهارده معصوم را به شیوه جالبی به تصویر کشیده است.» در فصل دوم کربن با بررسی رساله یک نویسنده ناشناخته، به مباحث و مسائل بنیادینی نظیر «تاویل و گونه‌شناسی»، «واقعه رخداد درونی کتاب» و «هفت بطن قرآن و مراتب اهل معنا» می‌پردازد. رساله مورد بحث کربن در این فصل، در میانه تفسیر سترگ سمنانی که در فصل چهارم بررسی خواهد شد و تاویل سید‌حیدر آملی که تفسیر شیعی ماندگاری در6 جلد است، قرار می‌گیرد. در رساله مورد بحث کربن در این فصل، مساله اصلی برای همه تاویل‌گران سنت ابراهیمی آشنا است و برای همه آنها مطرح شده است. در واقع مساله این است که متن وحی شده به زبان مشخص و در مقطع مشخص با حقیقت ازلی بیان شده در این متن چه نسبتی دارد؟ کربن در ادامه این فصل پیوندهای مبنایی را که مختص به معنویت مبتنی‌بر مراتب مختلف معنا و فهم کتاب مقدس است مورد تدقیق قرار می‌دهد.
 
فصل سوم متکفل پردازش موضوعات کلانی نظیر «تاوبل شق القمر»، «فقها و محدثان»، «حکمای اسلام و متکلمان»، «مشائیان»، «اشراقیان»، «صوفیه»، «حروفیه» و «شیعیان» بوده و در ضمن بررسی یک رساله تاویلی از صائن‌الدین اصفهانی است. هانری کربن در این فصل به بحث و بررسی درباره آرا و آثار علا‌الدوله سمنانی می‌پردازد. کربن می‌نویسد: «یکی از وجوه خاص نظریه سمنانی تاویل اوست که باطن‌سازی همه‌جانبه، آیات قرآنی را تا آخرین حد آن پیش می‌برد. پیوند میان تاویل و انسان‌شناسی، میان مراتب معنا و مراتب فهم در اینجا به شیوه‌ای کاملا اصیل و ابداعی، در پیوند با انوار رنگین ادراک شده در عالم مثال تقریر شده است.» به همین دلیل کربن معتقد است که آثار و افکار سمنانی، مرحله‌ای سرنوشت‌ساز، نه‌فقط برای فرهنگ ایران زمین، که برای مجموع تحقیقات در زمینه حکمت و عرفان است.

حامد زارع

نظر ها
افزودن جدید
نوشتن نظر
نام:
ایمیل:
 
عنوان:
 
کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.
 
  • آخرین خبرها
  • پربیننده‌ها
0.3628