+ A - تاریخ ۹ تیر ۱۳۹۲ - ۱۸:۱۱ کد مطلب: 69672
نسخه مناسب چاپچاپ ارسال به دوست
 
کردها و جای خالی مام جلال
کردها و جای خالی مام جلال

فرهیختگان/اردشیر پشنگ: درست دقایقی کوتاه پس از دیداری پر کش و قوس با «نوری مالکی»، نخست‌وزیر عراق، برای کاستن از اختلافات دولت مرکزی با اعراب سنی کشور، «جلال طالبانی»، رئیس‌جمهور عراق، دچار یک حمله جدی مغزی شد؛ حمله‌ای که بلافاصله باعث انتقال وی به بیمارستانی در بغداد و سپس اعزامش به بیمارستان چریت در برلین آلمان شد.

 اینک هفت ماه از این رویداد می‌گذرد و او همچنان تحت مداوای پزشکان است و در این حد فاصل تنها چند عکس محدود از او منتشر شده است و به‌طور عمومی مردم عراق و به‌خصوص کردها صدای او را حتی به بهانه پیام نوروزی هم نشنیده‌اند. همه اینها باعث شده است تا گمانه‌زنی‌ها و بازار شایعات درباره سلامتی «مام جلال» بسیار داغ شود به نحوی که در تازه‌ترین شایعه از این دست، یکی از نمایندگان عرب پارلمان عراق مدعی شده که وی حافظه‌اش را از دست داده است و باید هرچه زودتر به فکر تعیین جانشینش بود. البته لازم به ذکر است این خبر از سوی مقامات رسمی پزشکی یا سیاسی عراقی یا کرد تاکنون تایید نشده است اما مجموعه این مسائل و برخی اخبار حاکی از آن است که گروه‌های مختلف کرد چندین ماه است که مشغول رایزنی برای تعیین جانشین جلال طالبانی هستند. نوشتار پیش رو نیز به‌دنبال یافتن پاسخ این سوال است که جانشین مام جلال چه کسی خواهد بود؟ و پیش از آن اشاره‌ای گذرا به مکانیسم انتخاب رئیس‌جمهور در عراق خواهد شد.
  مکانیسم انتخاب رئیس‌جمهور
براساس قانون اساسی عراق، رئیس‌جمهور از نظر نمادین فرد اول کشور محسوب می‌شود هرچند در عمل این نخست‌وزیر است که قدرت اول کشور را در دستان خود دارد. چگونگی تعیین رئیس‌جمهور نیز با توجه به حاکم بودن سیستم پارلمانی در این کشور، کاملا متاثر از کیفیت آرای گروه‌های مختلف در انتخابات پارلمانی است. به این ترتیب باید گفت حزب یا ائتلاف اول به پست نخست‌وزیری دست خواهد یافت و ائتلاف یا حزب دوم، مقام ریاست‌جمهوری را از آن خود خواهد کرد و ریاست پارلمان نیز به گروه سوم اختصاص پیدا می‌کند. بر همین اساس و بر طبق توافقات ناشی از میزان آرای گروه‌های مختلف سیاسی، قومی و مذهبی در انتخابات سال‌های 2005 و 2010 پارلمان، پست ریاست‌جمهوری از آن کردها بوده و به همین دلیل از زمان مذکور تا به امروز این پست در اختیار طالبانی، رهبر حزب اتحادیه میهنی کردستان عراق، قرار داشته است.
  چگونگی تقسیم قدرت در میان کردها
اما در بین خود کردها نیز گروه‌های مختلفی حضور دارند. طی دهه‌های اخیر دو حزب دموکرات و اتحادیه میهنی همواره قدرت و نفوذ اصلی را در شمال عراق در دست داشته‌اند. از سال 2003 بدین‌سو نیز که نظامی جدید در عراق و نیز شمال این کشور ایجاد شده است این احزاب با توجه به پیروزی در انتخابات‌ محلی و همچنین ائتلاف با هم به احزاب حاکم کرد مشهور شده‌اند. یکی از مهم‌ترین توافقات این دو حزب حاکم، چگونگی تقسیم پست‌های کلیدی در بغداد و اربیل است. بر این اساس از یک‌سو بالاترین پست موجود در بغداد، که ریاست‌جمهوری بوده، به حزب اتحادیه میهنی و رهبر آن مام جلال رسیده است و پست دوم آن که معمولا وزارت خارجه بوده به حزب دموکرات و نماینده آن، هوشیار زیباری، تعلق یافته است. از سوی دیگر بالاترین پست در اقلیم کردستان، که ریاست دولت اقلیم است به حزب دموکرات و رهبر آن مسعود بارزانی اختصاص پیدا کرده است، اما نخست‌وزیر دولت اقلیم به صورت چرخشی از بین دو حزب تاکنون انتخاب شده است. باید گفت در شرایط فعلی چنانچه گروه‌های مختلف عراقی و کرد بخواهند جای خالی طالبانی را پر کرده و جانشینی برای وی تعیین کنند برخلاف برخی اخبار و گمانه‌زنی‌ها این فرد نه مسعود بارزانی خواهد بود و نه هوشیار زیباری بلکه فرد مذکور باید از بین هم‌حزبی‌های آقای طالبانی انتخاب شود و در حال حاضر در میان رهبران مختلف حزب، شانس دکتر «برهم احمد صالح» بیش از سایر گزینه‌هاست.
  جای همچنان خالی مام جلال
اما روند سیاسی موجود در عراق این واقعیت را گوشزد می‌کند که هرچند پست ریاست‌جمهوری اینک در این کشور خالی است و با توجه به اختلافات موجود، وجود رئیس‌جمهوری شبیه طالبانی برای عراق حیاتی است، اما فعلا نه دولت مرکزی عراق و نه خود کردها تمایلی برای تعیین جانشین طالبانی ندارند. می‌توان شش دلیل عمده را برای این مهم ذکر کرد:
1- فاصله زمانی کوتاهی که تا انتخابات ریاست‌جمهوری باقی مانده خود عاملی است که گروه‌ها نخواهند فعلا پارلمان به‌شدت دارای تشتت آرا را درگیر مساله‌ای تازه و مهم به‌نام انتخاب رئیس‌جمهور جدید کنند.
2- با توجه به وزن و جایگاه طالبانی، اینک حتی سایه و نام او در حالی که خود در بغداد نیست، یک وزنه روانی مهم در ایجاد نسبی تعادل میان گروه‌های مختلف است.
3- فقدان رهبرانی عراقی که دارای جایگاه و احترام فراحزبی و فوق‌جناحی طالبانی در بین همه گروه‌ها باشند.
4- هنوز این امیدواری وجود دارد که او با بهبودی سلامتی‌اش بتواند به پست ریاست‌جمهوری بازگردد.
5- وجود اختلاف آرا در میان کمیته سیاسی حزب اتحادیه میهنی برای انتخاب جانشین باعث شده است که حزب مذکور نتواند به صورت رسمی جانشین مام جلال را معرفی کند.
6- احتمال الحاق دوباره جنبش گوران (تغییر) به رهبری «نوشیروان مصطفی» به حزب اتحادیه میهنی یا تجزیه حزب طالبانی و الحاق برخی از شاخه‌های آن به گوران هم عامل تاثیر‌گذار دیگری است که فعلا حزب مذکور را با نوعی ابهام جدی مواجه ساخته است.
لذا در پایان باید گفت انتخاب جانشین برای جلال طالبانی تا پیش از برگزاری انتخابات پارلمانی 2014 در عراق تا حد زیادی بعید خواهد بود و در نتیجه همچنان پست ریاست‌جمهوری این کشور با وضعیت خاص ماه‌های اخیر «مام جلال» خالی خواهد ماند.

نظر ها
افزودن جدید
نوشتن نظر
نام:
ایمیل:
 
عنوان:
 
کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.
 
  • آخرین خبرها
  • پربیننده‌ها
0.271