+ A - تاریخ ۴ اسفند ۱۳۹۲ - ۱۱:۵۵ کد مطلب: 83576
نسخه مناسب چاپچاپ ارسال به دوست
 
چالش‌های زمین‌شناختی تونل انتقال آب بهشت‌آباد
چالش‌های زمین‌شناختی تونل انتقال آب بهشت‌آباد

سید نعیم امامی*: طرح‌هاي انتقال آب بين حوضه‌اي به دليل تغيير در رژيم طبيعي دو حوضه مبدا و مقصد، از اهميت و حساسيت بالاتري نسبت به ساير طرح‌هاي آبي برخوردارند. تجارب مثبت و منفي زيادي در كشور و جهان درباره اينگونه طرح‌ها وجود دارد. آنچه مهم است رعايت قوانين و ضوابط در تصميم‌گيري در مورد اين طرح‌هاست تا خسارات آن‌ها به حداقل و مزاياي آن‌ها به حداكثر برسد. طرح انتقال آب رودخانه بهشت‌آباد به فلات مركزي ايران از جمله طرح‌هاي چالش برانگيزي است كه به لحاظ ابعاد به‌ويژه طول 65كيلومتري تونل انتقال، در سال‌هاي...

بررسی‌های زمین‌شناسی صورت گرفته و مطالعه گزارشات ارائه شده از سوي مشاور پروژه انتقال آب بهشت‌آباد به فلات مرکزی، نشان‌دهنده وجود چالش‌های مهمی فراروی این پروژه ملی است که اجرای آن را با مشخصات و شرایط کنونی غیر ممکن می‌كند. فارغ از مشكلات و تبعات اقتصادي – اجتماعي مترتب بر پروژه انتقال آب بهشت‌آباد به فلات مركزي كه عمدتاَ متوجه حوضه مبدأ در استان چهارمحال وبختياري خواهد بود، در اين نوشتار تلاش شده‌است تا از زاويه‌اي فني به چالش‌هاي زمين‌شناختي پيرامون اين پروژه ملي پرداخته شود. بدون ترديد، اگر تصميم‌سازان و تصميم‌گيرندگان چنين پروژه‌هايي بتوانند به شیوه‌های مختلف براي جبران و كنترل آثار اقتصادي – اجتماعي وعده و وعيد بدهند، قطعاَ از تهديدات طبيعي و زمين‌شناختي نمي‌توانند با سهل‌انگاري عبور كنند. مهم‌ترین چالش فنی پیش روی پروژه، نبود قطعيت‌هاي موجود در مسير پيشنهادي تونل آب‌بر است. عبور اين سازه از مرز دو پهنه ساختاري مهم كشور شامل پهنه زاگرس مرتفع يا زاگرس خرد شده و پهنه سنندج – سيرجان و وجود حداقل 24 گسل مهم و تاثيرگذار بر عمليات حفاري، امكان پيشروي را تا مرزغيرممكن دشوار مي‌كند. استفاده از فناوري‌هاي نوين همچون دستگاه TBM نيز نمي‌تواند پاسخي بر پيچيدگي‌هاي زمين‌شناسي اين منطقه باشد. چرا كه تجربيات فراواني از ناكارايي اين دستگاه‌ها در نقاط مختلف جهان و از جمله در كشور به‌ويژه در استان چهارمحال و بختياري (تونل سوم كوهرنگ) وجود دارد كه هر تصميم‌ساز عاقلي را به بازنگري و حذف تونل ترغيب خواهد كرد. كارستيفيكاسيون گسترده در سنگ‌هاي مسير تونل از يكسو حفاري را با مشكلات عديده روبه‌رو خواهد كرد، به گونه‌اي كه زمان اجراي پروژه را تا چهار برابر زمان پيش‌بيني شده به تعويق خواهد انداخت. از سوي ديگر منجر به برهم خوردن تعادل هيدروژئولوژيكي سفره‌هاي كارستي و حتي آبرفتي شرق و شمال استان خواهد شد. مناطقي كه حفاري و زهكشي آب به سمت تونل و دسترس‌ها باعث ايجاد ارتباط هيدروليكي با منابع آب شده و موجب آسيب‌رساني جدي به منابع آب منطقه مي‌شود، عبارتند از: مناطقي كه بين آبخوان در سطح و آبخوان در تراز تونل امكان ارتباط هيدروليكي وجود دارد، مانند ارتباط هيدروليكي آبخوان دشت شلمزار با آبخوان‌هاي كنگلومراي بختياري (كيلومتر 12 تا 17 تونل)، مناطقي كه منابع آب و محور تونل دريك آبخوان قرار گرفته اند، مانند چشمه سلم، پل تلفريك و چشمه آب شرب روستاي سلم در آبخوان آسماري از كيلومتر 5 تا 9، چشمه وقت و ساعت و لري در آبخوان آهك‌هاي اربيتولين دار ارتفاعات جهان بين از كيلومتر 19تا 22 و چاه آب فرخ شهر در آبخوان آهك‌هاي كرتاسه از كيلومتر 45 تا 47، مناطقي كه عوامل تكتونيكي به‌ويژه گسل‌ها باعث ايجاد ارتباط هيدروليكي مي‌شود، مانند ايجاد ارتباط هيدروليكي از سوي گسل خراجي و تاثير بر منابع دشت شهركرد و محدوده شمس‌آباد.
به اين ترتيب وقوع مسائل امنيتي ناشي از تعارضات اجتماعي كه حاصل خشك‌شدن منابع آبي منطقه است، نخستين نتيجه اجراي پروژه با ابعاد و اجزاي كنوني است. براين اساس پيشنهاد مي‌شود ضمن ارجاع مطالعات به مشاوري که مورد توافق همه ذي‌نفعان مقصد و مبدأ‏ باشد، مطالعات مهندسي ارزش درباره پروژه، بدون اغماض و فوت وقت انجام پذيرد. بدون ترديد، حتي اگر وضعيت ناهنجار منابع آب در فلات مركزي مسئولان را وادار به اتخاذ تصميم براي چنين انتقالي كند،‏ روش‌هاي جايگزين تونل فعلي وجود خواهد داشت كه بدون تبعات مخرب طرح فعلي باشد.
* عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی
و منابع طبیعی استان چهارمحال وبختیاری

 

نظر ها
افزودن جدید
نوشتن نظر
نام:
ایمیل:
 
عنوان:
 
کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.
 
  • آخرین خبرها
  • پربیننده‌ها
0.2677