+ A - تاریخ ۹ شهریور ۱۳۹۳ - ۱۵:۱۷ کد مطلب: 91054
نسخه مناسب چاپچاپ ارسال به دوست
میلاد ظریف
نگاهی به رمان «تاریک ماه» منصور علیمرادی/ تلاشی برای فراموشی
نگاهی به رمان «تاریک ماه» منصور علیمرادی/ تلاشی برای فراموشی

نویسنده راهی ندارد جز اینکه تن به نوعی از پنهان‌کاری دهد، پنهان‌کاری‌ای که ذاتا تناقض دارد با تعریف و ماهیتش؛ نوعی نشان دادن و در برابر خواننده به نمایش در آوردن. نمایش شکاف آن هم به صورت روایت از یک راوی غیرموثق برای منحرف کردن خواننده تا دیده نشود.

«لبه‌های زر‌ی‌دوزی شده لباس بلوچی‌اش افتاده بود روی صندل‌های بندری، برازنده است لاکردار، با آن چشم‌های درشت توی آن صورت گرد گندمی.» این نخستین توصیفات راوی کتاب«تاریک ماه» است از یکی از شخصیت‌های کتاب.

منصور علیمرادی در نخستین رمان خود دست به آفریدن زن می‌زند و در سفر ادیسه‌وار راوی (میر جان ) هر جا که فرصت کند و راوی به جای سخن گفتن از سرگذشتش و رسیدن به خانه خورشید از زن‌های زندگی‌اش می‌گوید و زن‌های داستان تاریک ماه را برای خواننده ترسیم می‌کند.

اما به چه صورت؟ زن در عصر رمانتیک دارای مشخصه‌هایی است ازجمله زیبا و  دست‌نیافتنی. نویسنده بزرگ نویسنده باهوش و نویسنده کاربلد ویژگی‌ها را به صورت لخت و عریان مصرف می‌کند و بعد از تبیین کردن نشانه‌ها تعیین جنسیت در رمان، به خاطر آگاهی از اینکه با پایین آمدن ارزش مبادله ارزش مصرف هم از بین می‌رود تا آنجایی که می‌تواند و توان نویسندگی‌اش یاری می‌کند ابژه مصرف را در خواننده به تعویق می‌اندازد.

«میرجان» در آغاز هر فصل در فاصله هر آمد و رفت خورشید (کسی که به او پناه داده و پای روایت سرنوشتش به گوش نشسته) از زنان زندگی می‌گوید؛ چه هانی، چه گراناز؛ چه هانی که بسیار کوتاه او را دیده و در خلسه در باب او سخن می‌راند، چه گراناز که با او عهد و پیمانی بسته و از قضا هیچ کدام نتوانستند در آن عهد و پیمان بمانند.

بزرگ‌ترین هنر نویسندگی منصور علیمرادی نشان دادن آفرینش پنهان زن است. میرجان در تاریک ماه از روان تاریکِ خود در آغاز هر فصل سخن می‌گوید؛ سخنی که نه خورشیدی شاهدش هست، نه گراناز و نه هانی‌ای. سخن از ماه؛ سخن تاریکی از ماه. در واقع او می‌گوید تا چیزی را پنهان کند؛ چیزی که به تعبیر نیچه یک شکاف است. میرجان آن روح سرگردان و عاصی و بیابان‌زده خود را به مبارزه می‌طلبد و تمام سخنرانی‌ها و روایت‌های تو در تو و آن فرارها و در دل بیابان و کوه‌ها و صخره‌ها مخفی شدن‌ها، برای پر کردن آن شکافی است که در روح او به وجود آمده. است اما آن شکاف چیست؟

در گفتمان فرویدی – لاکانی زن فقدان مرد است. پس بی‌راه نیست اگر شکاف روح میر جان را زن دانست؛ زنی که هست و نیست. زنی که در وهم و خیال میرجان نیمه شب وقتی از کوه سرازیر می‌شود و از بیابان می‌گذرد با فانوسی دودزده به انتظارش ایستاده باشد.

در رمان تاریک ماه هر بار که پای زن به میان می‌آید همه چیز به یک‌باره دچار گسست می‌شود. روایت دچار گسست می‌شود، پرسوناژی تازه وارد داستان می‌شود و قصه و شرایط تازه بر داستان تحمیل می‌شود؛ مثل قضیه کرمشاه‌خان و نامزدی از گراناز برای صاحبداد. پس شکاف (زن) هیچ وقت به‌طور علنی و واضح برای خواننده ساخته نمی‌شود.

زن در داستان تاریک ماه حضوری نامرئی دارد؛ حضوری دست‌نیافتنی. رمان تاریک ماه تلاشی است برای فراموشی. برای فراموشی شکاف روح متن که همان شکاف روح نویسنده است. فراموشی این شکاف که در ذاتش نوعی بازگشت به فراموشی است. از این روست که فراموشی در تاریک ماه به مثابه نوعی پنهان کردن زن در زیر لایه‌های متن است. زن پنهان می‌شود در روایت، زن فراموش می‌شود در روایت تا روایت پیش رود و به میل ازلی خواننده «‌که خوب بعدش چه می‌شود؟» جواب داده شود.

ولی چه کسی است که نداند فراموشی در ذات خودش تلاشی برای به یاد آوردن است. پس منصور علیمرادی همچون نویسنده‌های بزرگ دیگر روایت خودش را برای ترسیم این شکاف (زن) استوار می‌کند و فرم و ساختار رمان خودش را و زمینه را برای نشان دادن و ترسیم این شکاف به کار می‌برد؛ ترسیم زنی که از همان ابتدا و با خواننده قرار گذاشته می‌شود که نیمه‌کاره ترسیم شود یا بهتر است بگویم اصلا ترسیم نمی‌شود.

پس نویسنده راهی ندارد جز اینکه تن به نوعی از پنهان‌کاری دهد، پنهان‌کاری‌ای که ذاتا تناقض دارد با تعریف و ماهیتش؛ نوعی نشان دادن و در برابر خواننده به نمایش در آوردن. نمایش شکاف آن هم به صورت روایت از یک راوی غیرموثق برای منحرف کردن خواننده تا دیده نشود.

سوالی اینجا مطرح می‌شود که این پنهان‌کاری برای چیست؟ این منحرف کردن؟ اگر بپذیریم که نوشتن انتقام گرفتن از چیزی که نیچه از آن تحت عنوان «آلودگی‌درونی» یاد می‌کند و فراموشی و گریختن از خاطره‌ای که هیچ وقت از آن رهایی پیدا نمی‌کند پس بی‌راه نیست پرداختن و نپرداختن، انطباق و انحراف و رسیدن و نرسیدن و شکل گرفتن و شکل نگرفتن آن.

 

نظر ها
افزودن جدید
نوشتن نظر
نام:
ایمیل:
 
عنوان:
 
کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.
 
  • آخرین خبرها
  • پربیننده‌ها
0.2522